Με την αναμενόμενη έναρξη του νέου προγράμματος «Εξοικονομώ» εντός του δευτέρου εξαμήνου του 2026, ο δημόσιος διάλογος για τους όρους, τα κριτήρια και τα ποσοστά χρηματοδότησης ανοίγει ξανά. Ενώ οι συνήθεις σχεδιασμοί προβλέπουν οριζόντια κλιμακωτά ποσοστά, η περίπτωση του Νομού Έβρου οφείλει να αντιμετωπιστεί εκτός του συμβατικού πλαισίου.
Μετά τις πρωτοφανείς καταστροφικές πυρκαγιές του 2023 και τις συσσωρευμένες πληγές στο φυσικό, κοινωνικό και οικονομικό ιστό της περιοχής, η Πολιτεία οφείλει να θεσπίσει μια ειδική ρήτρα αυξημένης επιδότησης –που θα φτάνει και το 90%– για όλους τους κατοίκους του νομού.
Τα επιχειρήματα που θεμελιώνουν αυτή τη διεκδίκηση δεν είναι αόριστα, αλλά αμείλικτα και τεκμηριωμένα:
Πρέπει να καταστεί σαφές προς κάθε κατεύθυνση: ο Έβρος δεν αποτελεί απλώς μια ακόμα περιφερειακή ενότητα της επικράτειας. Είναι το ανατολικό σύνορο της Βόρειας Ελλάδας. Η συγκράτηση του πληθυσμού στις ακριτικές αυτές Θερμοπύλες αποτελεί ζήτημα πρώτης εθνικής προτεραιότητας. Τα σύνορα θωρακίζονται πρωτίστως με ζωντανές τοπικές κοινωνίες, με ανθρώπους που μένουν, δημιουργούν και προκόβουν στον τόπο τους. Η θέσπιση αυξημένης επιδότησης έως 90% δεν αποτελεί χαριστική διάκριση ούτε προνόμιο, αλλά θεμελιώδη υποχρέωση της Πολιτείας απέναντι στους ακρίτες που φυλάσσουν θερμοπύλες υπό αντίξοες συνθήκες.
Τρία χρόνια μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2023, ένα μεγάλο μέρος των αναμενόμενων αποζημιώσεων και των μέτρων ουσιαστικής στήριξης παραμένει σε εκκρεμότητα ή κρέμεται στον αέρα. Τα νοικοκυριά και οι τοπικές επιχειρήσεις έχουν εξαντλήσει κάθε ταμειακό απόθεμα προσπαθώντας να καλύψουν μόνοι τους τις ζημιές. Σε αυτό το περιβάλλον οικονομικής ασφυξίας, η απαίτηση για υψηλή ιδιωτική συμμετοχή (30% έως 50%) σε ένα πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης ισοδυναμεί με αποκλεισμό της συντριπτικής πλειονότητας των κατοίκων.
Ο παραγωγικός ιστός του Έβρου δέχθηκε βαρύτατο πλήγμα. Η κτηνοτροφία υπέστη ανυπολόγιστες ζημιές με την απώλεια ζωικού κεφαλαίου λόγω των ζωονόσων , τον αποδεκατισμό των εκτροφών και την εξαφάνιση των βοσκοτόπων. Ιδιαίτερο πλήγμα δέχεται ο αγροτικός κόσμος του Έβρου, όπου η δραματική μείωση της παραγωγής εξαιτίας των ακραίων καιρικών φαινομένων και των παρατεταμένων δυσμενών συνθηκών έχει συρρικνώσει επικίνδυνα το αγροτικό εισόδημα. Η παντελής έλλειψη κερδοφορίας και η συνεχής αβεβαιότητα καθιστούν την ενασχόληση με τη γη οικονομικά ασύμφορη, λειτουργώντας αποτρεπτικά για τις νέες γενιές. Το αποτέλεσμα είναι η δραματική αποχή των νέων από τον πρωτογενή τομέα, γεγονός που πυροδοτεί ένα ντόμινο αρνητικών εξελίξεων: η αγροτική οικονομία αποδυναμώνεται, η ύπαιθρος ερημώνει, και η παραγωγική βάση του νομού οδηγείται σε μαρασμό, απειλώντας ευθέως την κοινωνική και οικονομική συνοχή ολόκληρης της ακριτικής περιοχής. Κι όταν ο πρωτογενής τομέας –που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της τοπικής οικονομίας– στενάζει, η αλυσίδα των επιπτώσεων μεταφέρεται άμεσα στο εισόδημα κάθε οικογένειας.
Την ίδια στιγμή η απώλεια εκατοντάδων χιλιάδων στρεμμάτων δάσους άλλαξε βίαια το μικροκλίμα της περιοχής, οδηγώντας σε ακραίες διακυμάνσεις θερμοκρασίας (παρατεταμένος παγετός το χειμώνα, καύσωνες το καλοκαίρι). Οι κάτοικοι καλούνται να πληρώσουν δυσανάλογα αυξημένους λογαριασμούς ρεύματος και θέρμανσης για να ζεστάνουν ή να δροσίσουν τα σπίτια τους, χωρίς να φέρουν καμία ευθύνη για την περιβαλλοντική αποψίλωση. Η επιδότηση 90% λειτουργεί ως απαραίτητο μέτρο περιβαλλοντικής και κοινωνικής αποκατάστασης.
Η απορρόφηση κονδυλίων με σχεδόν μηδενική ιδιωτική συμμετοχή θα λειτουργήσει ως άμεση ένεση ρευστότητας στην τοπική οικονομία. Οι ντόπιοι τεχνικοί, αλουμινάδες, μονωτές, ηλεκτρολόγοι, μηχανικοί και εμπορικές επιχειρήσεις οικοδομικών υλικών θα αποκτήσουν αντικείμενο εργασίας, συγκρατώντας θέσεις εργασίας σε μια περιοχή που απειλείται από τη μαζική διαρροή νέων.
Η επικείμενη προκήρυξη του «Εξοικονομώ 2026» δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί γραφειοκρατικά. Η διεκδίκηση επιδότησης 90% για τον Έβρο δεν είναι αίτημα ευνοιοκρατίας, αλλά πράξη δικαιοσύνης, εθνικής σκοπιμότητας και επιτακτική ανάγκη επιβίωσης.
Αν η Πολιτεία επιθυμεί να διατηρήσει ζωντανά τα σύνορα της χώρας, οφείλει να περάσει από τα λόγια στις πράξεις, δίνοντας στους ακρίτες επιπλέον κίνητρα να παραμείνουν και να ζήσουν με αξιοπρέπεια στον τόπο τους.
Η εξαγγελία αυτή δια του στόματος του πρωθυπουργού στην καθιερωμένη ομιλία του στη ΔΕΘ, θα το αποδείκνυε εμπράκτως!
Α.Β.
Γιατί ο Έβρος Δικαιούται Επιδότηση έως 90% στο Νέο «Εξοικονομώ»
